In vijf regionale CVA-netwerken worden professionals opgeleid om samen met de patiënt en naaste te beslissen over zijn revalidatie. ‘Het dwingt ons om de beslissing nog meer met de patiënt te nemen en niet voor hem in te vullen’, ervaart Luikje van der Dussen (revalidatiearts bij De Merem in Almere).

 

Na een cerebrovasculair accident (CVA) verandert het leven van patiënten vaak rigoureus. ‘Als wij hen meteen in het revalidatieproces de regie geven, helpt dat om ook in het dagelijks leven de autonomie te pakken’, vertelt Van der Dussen. ‘Bovendien zijn er in het hele revalidatieproces diverse behandelingen mogelijk. Om de beste patiëntenreis te maken, is het belangrijk om samen prioriteiten te stellen en een route te volgen die past bij de patiënt’, vult projectleider Helene Voogdt aan.

 

Verrassende beslissing
Een andere reden om voor de CVA-keten een eigen aanpak te ontwikkelen, zijn veelvoorkomende beperkingen in communicatie en begrip. Voogdt: ‘Circa dertig procent heeft in het begin enige problemen met communicatie. Ze hebben dus echt de tijd nodig voor het gesprek, ondersteund met  keuze-instrumenten, beelden en beeldtaal. Zo hebben we de bestaande Persoonlijke Keuzehulp CVA-proof gemaakt.’
Van der Dussen en haar collega’s bespreken veelal eerst welke hulp de patiënt nodig heeft om samen te kunnen beslissen. ‘Als iemand ernstige afasie heeft, sluit zo nodig de logopedist aan. Dat kan tot een verrassende beslissing leiden. Laatst dachten wij, ook de partner, dat een patiënt als eerste weer lekker naar buiten zou willen met de scootmobiel. Met hulp van de logopedist maakte deze mevrouw duidelijk dat ze eerst wilde leren koken.’

 

Werkkaarten
Ieder CVA-netwerk voert in de projectfase samen beslissen in voor drie keuzesituaties. In Almere zijn dat blijven bewegen na de behandeling, terug naar het werk en vervoer buitenshuis. ‘Hiervoor ontwikkelen we werkkaarten voor zorgverleners. Op de werkkaart bewegen staan de verschillende opties, zoals  fysiotherapie, georganiseerd sporten en bewegen in het dagelijks leven. Veel voorkomende voorkeuren, zorgen en/of verwachtingen per optie helpen om er samen met de patiënt achter te komen wat het beste bij hem past.’

 

Oefening baart kunst
Minstens even belangrijk zijn volgens Van der Dussen de trainingen waarin professionals met behulp van de werkkaarten een goed beslisgesprek leren voeren. ‘We oefenen veel in rollenspelen, waarbij ook het spelen van de patiëntenrol leerzaam is. Dan ervaar je zelf of er naar je wordt geluisterd en waar het te snel gaat.’
Een zichtbaar effect is dat patiënten meer achter de gekozen behandeling staan. Daardoor zijn ze tevredener en houden ze de behandeling beter vol. Zelf ervaart Van der Dussen dat het haar werk leuker maakt. ‘De patiënt uitnodigen om mee te denken en dat zo gemakkelijk mogelijk maken, is telkens weer een uitdaging.’

 


 

Het project Samen beslissen in de CVA-revalidatie (gefinancierd door Zorginstituut Nederland) startte in november 2016 en loopt door tot november 2018. In die periode zijn professionals getraind, en zijn een e-learning en animatie voor zorgverleners ontwikkeld. Ook is er een NAH-zorgzoeker in ontwikkeling en zijn keuze-instrumenten ‘CVA-proof’ gemaakt. Alle producten staan op een speciaal leerplein voor CVA-revalidatie.