Ook patiënten willen zich voorbereiden

Zorgverleners van de afdeling verloskunde in het OLVG beslisten naar eigen zeggen al samen met hun patiënten. In een pilot leerden ze dit meer gestructureerd te doen. Met als resultaat dat 87% van hun patiënten nu ook daadwerkelijk ervaren dat ze meebeslissen (was 50% in de nulmeting). ‘We hebben geleerd hoe belangrijk het is om te benoemen dat je samen over de behandeling gaat beslissen, en met welke stappen je dat gaat doen’, vertelt gynaecoloog Brenda Hermsen.

Het OLVG startte in 2020 met een pilot bij twee verschillende zorgpaden: verloskunde en gastro-enterologische oncologie. Na een nulmeting onder zorgverleners en patiënten werden de zorgverleners geschoold in het gespreksmodel van Glyn Elwyn (grondlegger van samen beslissen), waarmee zij vooral uitgebreid oefenden.

Leerzame observatie
Na de training volgde een observatiepilot, waarbij zorgverleners zelf hun gesprekken met patiënten opnamen, vertelt Peter Bocxe, projectleider samen beslissen in het OLVG. ‘De opnames werden door een deskundige geobserveerd met behulp van de OPTION 5-item observatielijst en daarna samen met groepjes zorgprofessionals teruggekeken.’

Vooral dat laatste was volgens Hermsen leerzaam. ‘Opvallend was dat onze gesprekken een min of meer ongestructureerd verloop hadden. Het beslissen gebeurde vaak impliciet.
Ook ontdekten we dat patiënten zich hierop moeten kunnen voorbereiden, door bijvoorbeeld hun vragen op te schrijven of te bedenken. Daarom is het soms beter om in een eerste gesprek de mogelijkheden en voorkeuren te bespreken en pas in een tweede gesprek samen te beslissen.’

Niet oordelen
Een ander leerpunt was het goed leren kennen van de patiënt en zijn specifieke situatie, zodat je inzicht krijgt in hoe iemand beslist. Hermsen: ‘Mensen kiezen vaak niet rationeel, maar vanuit hun angst, gevoel, gewoonte of bijvoorbeeld vanwege hun man, gezin of woonsituatie. Als mensen een thuisbevalling of juist een keizersnee willen, vraag ik wat ze denken dat hen dit brengt. Als je daar nieuwsgierig naar bent, voorkom je dat je oordeelt en kun je adviseren over een oplossing die past bij die achterliggende wens.’

Die kennismaking met de patiënt kost in het begin extra tijd, maar als je de achtergrond van een wens kent, kom je volgens Hermsen en Bocxe later verder. ‘Uit onze pilot bleek dat samen beslissen in het begin wat meer tijd vraagt, maar uiteindelijk zelfs tijd kan besparen.’

Verbeterpunten
De resultaten van de pilot bij verloskunde zijn veelbelovend. Patiënten ervaren niet alleen dat ze samen met hun zorgverlener beslissen (87% in plaats van 50% in de nulmeting), maar ook hun tevredenheid nam met een halve punt toe (van 8,2 naar 8,7). Bocxe: ‘We gaan de opleiding in combinatie met de observaties in de spreekkamer dan ook gefaseerd uitrollen bij alle vakgroepen in het OLVG. Daarbij willen we de opzet nog verder verbeteren. Van patiënten die betrokken zijn bij ons project leerden we dat patiënten vaak al met 1-0 achter staan vanwege alle stress die een ziekenhuisbezoek met zich meebrengt. Daarom willen we hen vooraf goed informeren over samen beslissen en aangeven hoe zij zich daarop thuis kunnen voorbereiden. En in de spreekkamer gaan we het beslisproces ondersteunen met keuzehulpen. Verder breiden we de training uit met een applicatie waarmee zorgverleners online kunnen oefenen met het gespreksmodel van Elwyn.’
Dat samen beslissen terrein wint in het OLVG, staat voor Bocxe buiten kijf. ‘Het past in onze nieuwe visie met als motto ‘OLVG, dichterbij dan ooit’, waarmee we invulling willen geven aan persoonsgerichte zorg. Daarvoor is samen beslissen een onmisbaar instrument, dat bovendien aansluit bij de wereldwijde trend om patiënten regie te geven over hun gezondheid.’