‘Objectief observeren, dat is de kunst’

Hoe observeer je zonder oordeel? En hoe ‘lees’ je gedrag? Bertine Kroon, databasemanager bij het UMCU, volgde een training over het beoordelen van samen-beslis-gesprekken aan de hand van de Option 5. In het Wilhelmina Kinderziekenhuis zijn inmiddels de eerste video-opnames gemaakt van gesprekken op de schisispoli. De opnames geven veel inzicht, maar het beoordelen aan de hand van de Option 5 vraagt om flexibiliteit, is de ervaring van Kroon.

In het voorjaar van 2019 volgde Bertine een training om samen-beslis-gesprekken te beoordelen aan de hand van de Option 5, een training vanuit het project ‘Beslist Samen! Met spreekkamerinformatie op maat’. ‘Het was een leerzame dag. Ik heb veel opgestoken over hoe je objectief naar een gesprek kijkt en dit beoordeelt zonder oordeel, hoe gek dat misschien ook klinkt. Het gaat er bijvoorbeeld niet om of een zorgverlener wel of niet empathisch is, maar puur om zijn of haar gedrag en de interactie met de patiënt.’

‘De Option 5 helpt met vijf parameters om methodisch te observeren en beoordelen: van het toelichten van de medische situatie bij stap 1 tot het samen komen tot een behandelkeuze bij stap 5. We hebben tijdens de training de Option 5 score in praktijk gebracht door twee videogesprekken te bekijken, beoordelen en bespreken. Het was interessant hoe verschillend de cursisten waarnemingen een score gaven, en vooral vanuit welk oogpunt.’

Observaties Option 5
Inmiddels zijn de eerste twee video-opnames uit het schisisteam gemaakt. Bertine beoordeelt deze samen met een collega van de afdeling Kwaliteit. Bertine: ‘Het toepassen van de Option 5 is lastiger dan verwacht omdat de setting en het behandelproces van het schisisteam dit minder goed toelaten dan bijvoorbeeld een setting van één op één bij borstkanker. Zo is er binnen het schisisteam geen sprake van een spreekkamergesprek tussen zorgverlener en patiënt, maar hebben we te maken met een heel team van specialisten aan de ene kant en een kind/jongere met ouders aan de andere kant. Daarnaast gaat het bij schisis niet om één behandeling, maar om een traject dat duurt vanaf de geboorte tot de leeftijd van 18 à 22 jaar.’

Ook al is de Option 5 niet in elke situatie toepasbaar, toch ziet Bertine de video-observaties als een nuttig leerproces. ‘De Option 5 is uiteindelijk slechts een methode. Samen beslissen houdt meer in en het observeren van de gesprekken geeft hoe dan ook inzicht in hoe het er in de dagelijkse praktijk aan toegaat. In hoeverre zetten zorgverleners de patiënt en de ouders steeds weer centraal in het behandelproces?’

Feedback in het team
Na het beoordelen van de video’s zullen Bertine en haar collega de feedback terugkoppelen in het schisisteam. ‘Een compilatie van de video’s bekijken kan zorgverleners bijvoorbeeld veel inzicht geven. Geef ik ouders en kind genoeg ruimte? Luister ik wel echt naar hun directe én indirecte vragen? Sluit ik aan bij verwachtingen? Een andere meerwaarde is in ons geval, dat zorgverleners bij elkaar in de spreekkamer kunnen kijken. Natuurlijk werken ze binnen het team nauw met elkaar samen en is er een MDO na een schisispoli. Maar op de video’s zien zorgverleners van elkaar hoe ze het gesprek met ouders voeren en of dat op elkaar aansluit. Ik denk dat het veel verdieping kan geven als we het daar samen over hebben.’