Medgezel: geneeskundestudenten begeleiden patiënten

De afdeling Reumatologie van het Bravis ziekenhuis zette zes Medgezellen (geneeskundestudenten) in om cliënten te ondersteunen bij samen beslissen. Het blijkt een onvergetelijke leerervaring te zijn voor patiënten, artsen én geneeskundestudenten.

In totaal begeleidden de Medgezellen dertig patiënten bij hun bezoek aan de reumatoloog. Die begeleiding bestond uit een voorgesprek met de patiënt, ondersteuning tijdens het consult en een nagesprek, waarin de student zaken verduidelijkte uit het gesprek met de arts. Daarnaast werd een kort verslag van het consult gemaakt. ‘Het valt mij op hoeveel onzekerheid en onduidelijkheid er bij de patiënt leeft. Patiënten zeggen vaak dat ze begrijpen wat de arts vertelt, terwijl dat niet zo is. Dat vond ik echt bizar. Net als hun angst om dingen te vragen’, vertelt Medgezel Astrid van Ovost.

Kenniskloof
Het verbaasde haar hoeveel informatie niet goed overkomt bij patiënten. Ze denkt dat de consultduur van tien minuten en de ruimte die een arts de patiënt geeft, hier mede debet aan zijn. ‘Aan de andere kant zijn patiënten bang om dom over te komen en knikken ze soms, ook als ze iets niet begrijpen. Zo viel mij op dat mensen bijvoorbeeld niet precies weten wat een gewricht is. Er is bekend dat er een kenniskloof is, maar hoe zorg je als arts dat je goed aansluit bij iedere patiënt?’

Individueel kijken
De meerwaarde is dat een Medgezel de patiënt vraagt wat de ziekte voor hem betekent én wat hij bang is om kwijt te raken. Van Ovost: ‘Veel mensen met reuma of artrose zijn bang dat ze minder mobiel worden en niet meer kunnen autorijden of fietsen. Eén patiënt was bang dat hij geen wedstrijden meer kon coachen. Daarvoor moest hij 90 minuten staan. In de spreekkamer gaat het al snel over de medicatie. Maar we moeten individueler kijken naar het leven van de patiënt en wat de ziekte en medicatie daarmee doen. En welke beslissing daar dan het beste bij past.’
Patiënten zijn bereid om over de impact van de ziekte op hun leven te vertellen, als we daarnaar vragen en hen tijd gunnen voor hun antwoord, is de ervaring van Van Ovost. Ze is ervan overtuigd dat die extra tijd rendeert, omdat de arts het beslisproces dan beter kan toespitsen op levenswensen of -angsten. ‘De patiënt maakt vaak andere afwegingen dan wij als dokters.’

Meer initiatief
Reumatoloog Jos Hoes erkent dat samen beslissen best lastig is, zeker als je patiënten langdurig begeleidt. ‘Er is minder duidelijk sprake van een keuze dan bij een operatie. Maar omdat de patiënt en zijn klachten veranderen, is het belangrijk om regelmatig stil te staan bij de invloed van een chronische ziekte en de behandeling op zijn leven. En mogelijke keuzes hierin vaker expliciet te bespreken.’
Door de ondersteuning van de Medgezel ontstond op een natuurlijke manier een ander gesprek. ‘Patiënten namen meer initiatief en zeiden bijvoorbeeld dat ze het over hun medicatie wilden hebben. Ze stelden andere vragen en vertelden waar ze last van hadden. Omdat patiënten meer vroegen en vertelden, werd het meer een gesprek. Ze waren zich beter bewust van waar het over ging en konden op basis daarvan keuzes maken.’

Zelf kreeg Hoes een beter beeld van de impact van een ziekte en de behandeling op het leven van de patiënt en over hoe de patiënt zijn medicatie gebruikte. ‘De inzet van een Medgezel is een praktische manier om tot een ander gesprek te komen en meer samen te beslissen. Het lijkt mij zinvol als een aantal chronische patiënten, bijvoorbeeld met lage gezondheidsvaardigheden, af en toe gebruik kunnen maken van deze ondersteuning.’

Groeiende belangstelling
Via de organisatie Medgezel krijgen de geneeskundestudenten een tweedaagse opleiding in medische coaching bij samen beslissen en in het patiëntperspectief. Tijdens de praktijk krijgen ze intervisie en maken ze een reflectieverslag. Inmiddels hebben ook het OLVG (neurologie), UMC Amsterdam locatie VU (verloskunde) en het Spaarne Gasthuis (kindergeneeskunde) zich aangemeld voor een pilot. De droom van oprichtster Giliam Kuijpers is dat geneeskundestudenten tijdens elk coschap een aantal patiënten begeleiden als Medgezel. Dat draagt bij aan de verankering van samen beslissen op alle afdelingen, bij artsen, patiënten én toekomstige artsen. Van Ovost ziet dat wel zitten. ‘Je kijkt als coassistent meestal mee met de specialist, als Medgezel zit je aan de andere kant van de tafel. Voor mij is dat een onvergetelijk leermoment.’

Zie voor meer informatie: www.medgezel.nl

foto Omroep Brabant, Imke van Laar